SELEFİYYE KELAM EKOLÜ LİTERATÜRÜ

 “İlk alimler, geçmiş İslam büyükleri” manasına gelen bu kelime akaidde nassda varid olanı -müteşabih ile birlikte- aynen kabul edip teşbih ve tecsime düşmekle beraber tevile de gitmeyen Ehl-i Sünnet’i hassayı ifade eder. Selefiyye kendisini Resulullah (SAV)’in yolunu takip edenler olarak açıklar. Tabiin, mezhep imamları ve büyük fukahalar, muhaddisler selefidir. Ehl-i Sünnet’in doğuşuna kadar  Ehl-i Sünnet çizgisini takip ettikleri söylenebilir. Ehl-i Sünnet’in ortay çıkmasından sonra aşağı yukarı her dönemde selef akidesini benimseyenler olmuştur. Onlar Allah’ın zati, fiili ve haberi sıfatlarının hepsini nasslarda varid oldukları şekilde tevile tabi tutmadan kabul ederler. Bundan dolayı sıfatiyye olarak da adlandırılmışlardır.  Akaidde akla önem atfetmezler ve müteşabihatta tevile yeltenmezler. Müteşabihatın zahirine inanır batınını tasdik eder iç yüzünün anlaşılmasını Allah’a bırakırlar. Onların genel prensiplrini “aslını kabul vasfını terk” olarak açıklamak mümkündür.

 ŞAFİİ

Muhammed b. İdris eş-Şafii (ö. 204/820)

Ø      Kitab-ü vasiyyeti’ş-Şafi’i İBN SELLAM

Ebu Ubeyd Kasım b. Selam (ö. 224/838)

Ø      Kitabü’l-imanØ      el-İman  AHMED b. HANBEL

Ebu Abdullah Ahmed b. Muhammed b. Hanbel (ö. 241/855)

Ø      Kitabü’s-sünne

Ø      el-Mesa’il

Ø      er-Red ‘ale’z-zenadıka ve’l-Cehmiyye

Ø      el-Akide

Ø      Kitabü’l-İman MUHASİBİ

Ebu Abdullah el-Haris b. Esad el-Muhasibi (ö. 243/858)

Şerhu’l-Ma’rifetel-Ba’s ve’n-Nüşürer-Ri’aye li-Hukukillah azze ve celleRisaletü’l-müsterşidin 

BUHARİ

Ebu Abdullah Muhammed b. İsmail el-Buhari (ö. 256/870)

Ø      el-Cami’us-sahih

Ø      halku ef’ali’l-‘ibad

Ø      el-Akide

Ø      Ahbarü’s-sıfat

Ø      Kitabü’l-İman  DARİMİ

Ebu Said Osman b. Said ed-Darimi (ö. 280/894)

Ø      er-Red ‘ale’l-Cehmiyye

Ø      en-Nakz ‘ale’l-Merisi  TABERİ

Ebu Ca’fer Muhammed b. Cerir et-Taberi (ö. 310/922)

Ø      Camiu’l-beyan an te’vili’l-Kur’an 

İBN HUZEYME

Ebu Bekir Muhammed b. İshak b. Huzeyme es-Sülemi en-Nisaburi (ö. 311/923)

Ø      Kitabü’t-Tevhid

Ø      Kitabü’l-İmame

Ø      Kitabü’l-İman

TAHAVİ

Ebu Ca’fer Ahmed b. Muhammed el-Ezdi et-Tahavi (ö. 321/933)

Ø      Risale fi usulid’din 

ACURRİ

Ebu Bekir Muhammed b. Hüseyin el-Accuri el-Bağdadi (ö. 360/970)

Ø      Kitabü’ş-Şeri’a

Ø      Kitabü’r-Rü’ye  MALATİ

Ebu’l-Hüseyin Muhammed b. Ahmed el-Malati et-Taraifi (ö. 377/987)

Ø      et-Tenbih ve’r-red ala ehli’l-Ehva ve’l-Bid’a HATTABİ

Ebu Süleyman Hamd (Ahmed) b. Muhammed el-Hattabi el-Busti (ö. 388/998)

Ø      Kitabü Şe’ni’d-du’a

Ø      Kitabu’l-‘Uzle  İBN MENDE

Ebu Abdullah Muhammed b. İshak b. Muhammed b. Yahya b. Mende (ö. 395/1004)

Ø      Kitabü’l-İman

Ø      Kitabü’t-Tevhid ve ma’rifeti esma’illahi ‘azze ve celle ve sıfatihi ‘ale’l-ittifak ve’t-teferrüd

Ø      er-Red ‘alae’l-Cehmiyye 

LALEKAİ

Ebü’l-Kasım Hibetullah b. Hasan b. Mansur et-Taberi  el-Lalekai (ö.418/1027)

Ø      Şerh-u usul-i i’tikadi ehlis-sünne ve’l-camaa mine’l-kitabi

Ø      el-Münteka min şerh-i usuli i’tikadi ehlis-sünne ve’l-camaa

İBN METTEVEYH

Ebu Muhammed Hasan b. Ahmed b. Metteveyh (ö.V./XI.yüzyıl)

Ø      et-Tezkire fi ahkami’l-cevahir ve’l-a’raz

Ø      el-Mecmu’ fi’l-Muhit bi’t-teklif

Ø      el-Kifaye fi ‘ilmi’l-kelam  İBN HAZM

Ebu Muhammed Ali b. Ahmed b. Said b. Hazm el-Endelüsi (ö. 456/1064)

Ø      el-Fasl

Ø      et-Takrib li-haddi’l-mantık ve’l-medhal ileyhi bi’l-elfazi’l-‘ammiye ve’l-emsileti’l-fıkhiyye 

Ø      Müdavatü’n-nüfus

Ø      el-Usul ve’l-füru’ EBU YA’LA el-FERRA

Ebu Ya’la Muhammed b. Hüseyin … el-Ferra el-Hanbeli (ö. 458/1066)

Ø      Kitabü’r-Rivayeteyn ve’l-vecheyn

Ø      Mesailü’l-iman

Ø      Muhtasarü’l-Mu’temed fi usuli’d-din  HEREVİ

Ebu İsmail Hace Abdullah b. Muhammed el-Ensari el-Herevi (ö. 481/1088)

Ø      Zemmü’l-kelam

Ø      Kitabü’l-Erba’in fi dela’ili’t-tevhid RAGIB el-İSFAHANİ

Ebu’l-Kasım Hüseyin b. Muhammed b. Mufaddal er-Ragıb el-İsfahani (ö. 502/1108) 

Kitabü’lmüfredat li elfazı’l-Kur’an 

İBN AKİL

Ebu’l-Vefa Ali b. Akil el-Bağdadi (ö. 513/1119)

Ø      Resa’il fi’l-Kur’an ve isbatü’l-harf ve’ş-şavt redden ‘ale’l-Eş’ariyye

Ø      el-İrşad fi usuli’d-din

Ø      el-Fünun

Ø      el-Vazıh fi usuli’l-fıkh 

İBNÜ’L-CEVZİ

Ebu’l-Ferec Cemaleddin Abdurrahman b. Ali … el-Cevzi (ö. 597/1200)  

Ø      Def’u şübheti’t-teşbih

Ø      es-Sebat ‘inde’l-memat

Ø      Tezkiretü

Ø      Üli’l-beşa’ir fi ma’rifeti’l-kebair

Ø      Saydü’l-hatır

Ø      Telbisi İblis

Ø      el-Karamita  İBN KUDAME el-MAKDİSİ

Ebu Muhammed Muvaffakuddin Abdullah b. Kudame el-Makdisi (ö. 620/1223)

Ø      Lüm’atü’l-i’tikadi’l-hadi ila sebili’r-reşad

Ø      İsbatü sıfati’l-‘uluv

Ø      Münazara fi’l-Kur’ani’l-‘azım

Ø      el-Burhan fi beyani’l-Kur’an

Ø      Zemmü’t-te’vil

Ø      Tahrimu’n-nazari fi kütübi ehli’l-kelam

Ø      el-‘Akide fi ‘ilmi’t-tevhid

Ø      Risaletü’t-tenzih

Ø      es-Sıratü’l-müstakim fi isbsati’l-harfi’l-kadim

İBN TEYMİYYE

Ebu’l-Abbas Şeyhulislam Takıyyüddin Ahmed b. Abdülhalim … b. Teymiyye el-Harrani (ö. 728/1328)

Ø      el-‘Akaidetü’l-Vasıtıyye

Ø      Minhacü’s-sünne

Ø      Muvafakatü sahihi’l-menkulİktiza’ü’s-sırati’l-müstakim

Ø      eş-Şarimü’l-meslül ‘ala şatimi’r-Resul

Ø      el-‘Akidetü’l-Hameviyye

Ø      er-Risaletü ‘t-Tedmüriyye

Ø      el-İman

Ø      el-İstiğase

Ø      el-Furkan beyne evliya’i’r-rahman ve evliya’i’ş-şeytan

Ø      en-Nübüvvat

Ø      er-Risaletü’l-kudsiyye İBN KAYYIM el-CEVZİYYE

Şemseddin Ebu Abdullah Muhammed b. Ebu Bekir, İbn Kayyim el-Cevziyye (ö.751/1350)

Ø      el-Kasidetü’n-nuniyye

Ø      Hadi’l-ervah

Ø      er-Ruh

Ø      er-Ruh ve’n-nefs

Ø      Miftahu dari’s-sa’ade ve menşuru velayeti’l-‘ilm

Ø      Hidayetü’l-hayara

Ø      Şerhu esma’i’llahi’l-hüsna

Ø      el-Keba’ir 

BABERTİ

Ekmeleddin Muhammed b. Mahmud el-Baberti (ö. 786/1384)

Ø      Şerhu Akideti Ehli’s-sünne ve’l-cema’a

Ø      Şerhu Vasiyyeti’l-İmami’l-A’zam  İBN EBÜ’L-İZ

Ebu’l-Hasan Sadreddin Ali b. Ali b. Muhammed b. Ebu’l-İz el-Hanefi (ö. 792/1390)

Ø      Şerhu’l-‘Akideti’t-Tahaviyye

Ø      Kitabü’t-Tehzib li-zihni’l-mürib 

İBN HALDUN

Ebu Zeyd Abdurrahman b. Muhammed b. Haldun el-Hadrami (ö. 808/1406)

Ø      Lübabü’l-Muhassal fi usuli’d-din 

İBNÜ’L-VEZİR

Ebu Abdullah Muhammed b. İbrahim b. el-Murtaza…el-Vezir (ö. 840/1436)

Ø      el-Burhanü’l-kati’ fi isbati’ş-şaniTercihu esalibi’l-Kur’an ‘ala esalibi’l-Yunanİşaru’l-hakTahriru’l-kelam 

SÜYUTİ

Celaleddin Abdurrahman b. Ebu Bekir el-Kemal es-Süyuti (ö. 911/1505)Ø      Şerhu ‘akaidi’l-Adudiyye  ŞEVKANİ

Muhammed b. Ali b. Muhammed eş-Şevkani (ö. 1250/1834)

Ø      İrşadü’s-sikat ila ittifakı’ş-şeri’a ale’t-Tevhid ve’l-mead ve’n-nübüvvet

Ø      Tenbihu’l-afadıl ala ma vered fi ziyadeti’l-ömr ve noksanühü ABDUH

Muhammed Abduh b. Hasan Hayrullah (1849-1905)

Ø      Risale fi vahdeti’l-vücud

Ø      Risaletü’t-Tevhid  ALÜSİ

Ebü’l-Meali Cemaleddin Mahmud Şükri b. Abdullah el-Alüsi (1857-1924)

Ø      Gayetü’l-emani fi’r-red ale’n-Nebhani

Ø      Fethu’l-mennan 

REŞİD RIZA

Muhammed Reşid Rıza (1865-1935)

Ø      el-Vahyü’l-Muhammedi

Ø      Nida li cinsi’l-latıf  HUCENDİ

Muhammed Sultan b. Muhammed el-Ma’sumi el-Huccendi (1880-1960)

Ø      Hükmullahi’l-vahidi’s-samed fi hükmi’t-talibi mine’l-meyyiti’l-meded

Ø      Muhtasaru tercemeti hali Muhammed Sultan