MUTEZİLE MEZHEBİ LİTERATÜRÜ

Pek çok kaynakta nakledildiğine göre mezhebinin kurucusu Vasıl b. Ata’dır o hocası Hasan-i Basri’den müktekibe-i kebire meselesi konusunda görüş ayrılığına düşmüştür ve ondan itizal etmiştir. Mutezile mezhebinin beş temel esası bulunmaktadır. Bunlar; adl, tevhid, vaa’d ve vaîd, menzile beyne’l-menzileten, emri bi’l-maruf ve’n-nehyi ani’l-münker’dir. daha sonraki yıllarda pek çok kollara ayrılmıştır. bu mezhebin en önemi özelliği nakle karşı aklı öne almalarıdır.   

 

AMR b. UBEYD

 

Ebu Osman Amr b. Ubeyd el-Basri (ö. 144/761)

 

er-Red ale’l-Kaderiyye

 

kitabü’l-Adl ve’l-tevhid

 

ESAM

 

Ebu Bekir Abdurrahman b. Keysan el-Esam (ö. 200/816)

 

Tefsirü’l-Kur’an    

 

NAZZAM

 

Ebu İshak İbrahim b. Seyyar en-Nazzam (ö. 220-230[835-844] arası)

 

Fi’t-Tevhid

 

Ale’s-Seneviyye

 

el-Alem

 

CA’FER b. MÜBEŞŞİR

 

Ebu Muhammed Ca’fer b. Mübeşşir es-Sakafi (ö. 234/848)

 

Kitabü’l-Hikaye ve’l-mahki

 

el-Hücce ‘ala ehli’l-bida

 

Me’anil-ahbar ve şerhuha

 

el-Emr bi’l-ma’ruf ven-nehy ‘anil-münker

 

ABBAD b. SÜLEYMAN

 

Abbad b. Süleyman es-Saymeri (ö. 250/864)

 

Kitabu’l-inkar en yahluka’n-nâs ef’alehum

 

Kitabû tesbiti delaleti’l-a’râz

 

Kitabu isbati’l-cüz’illezi la yetecezze

 

el-Ebvab

 

CAHIZ

 

Ebu Osman Amr b. Bahr el-Cahız (ö. 255/869)

 

el-Osmaniye

 

Kitab fil-Abbasiyye

 

Tasvibü Ali fi tahkimi’l-hakemeyn

 

Fazilatü’l-Mu’tezile

 

Kitabu’r-Red ‘ala ashabi’l-ilham

 

Kitabü Halkı’l-Kur’an

 

Hucecü’n-nübüvve

 

er-Red ‘ale’n-nasara ve’l-yehud

 

HAYYAT

 

Ebu’l-Hüseyin Abdurrahim b. Muhammed el-Hayyat (ö. 300/913)

 

el-İntişar 

 

CÜBBAİ

 

Ebu ali Muhammed b. Abdülvehhab el-Cubbai /ö. 303/916)

 

Tefsirü’l-Kur’an

 

Mütşabihü’l-Kur’an

 

EBU’L-KASIM el-BELHİ

 

Ebu’l-Kasım Abdullah b. Ahmed b. Mahmud el-Belhi el-Ka’bi (ö. 319/931)

 

el-Makalat

 

KADI ABDÜLCEBBAR

 

Kadı İmadüddin Ebu’l-Hasan Abdülcebbar b. Ahmed el-Hemedani (ö. 415/1024)

 

Müteşabihü’l-Kur’an

 

Tenzihü’l-Kur’an

 

Tesbitü dela’ili’n-nübüvve

 

el-Muğni fi ebvabi’t-tevhid ve’l-‘adl

 

el-Muhtasar fi usuli’d-din

 

fazlü’l-i’tizal

MAVERDİ

 

Ebü’l-Hasan Ali b. Muhammed b. Habib el-Maverdi (ö. 450/1058)

 

Edebü’d-dünya ve’d-din

 

Kitabu’l-adab ve’l-gazi

 

Kitab’ü-Alami’n-Nübüvve

 

Kitap el-Ahkam es-Sultaniyye

 

MUHAMMED b. ŞEBİB

 

Muhammed b. Şebib (ö. 319/931) 

 

EBU REŞİD en-NİSABURİ

 

Ebu Reşid Said b. Muhammed en-Nisaburi (ö. V./XI. Yüzyıl)

 

Ziyadatü’ş-Şerh

 

Kitabü’t-Tenbih

 

İ’cazü’l-Kur’an

 

HAKİM el-CÜŞEMİel-Hakim Ebu Sa’d el-Muhassin b. Muhammed el-Cüşemi el-Beyhaki (ö. 494/1101)

 

Risaletü İblis ila ihvanihi mine’l-Mücbire ve’l-müşebbihe fi’ş-şikayeti ‘ani’l-Mu’tezile

 

et-Te’sir ve’l-mü’essir

 

Şerhu 2Uyuni’l-mesail

 

Cilalü’l-ebsar fi mutuni’l-ahbar

 

er-Risaletü’t-tamme fi nasihati’l-‘amme

 

ZEMAHŞERİ

 

Ebü’l-Kasım Mahmud b. Ömer ez-Zemahşeri el-Harezmi (ö. 538/1144)

 

el-Keşşaf   

 

İBNÜ’L_MURTAZA

 

Mehdi-Lidinillah Ahmed b. Yahya el-Murtaza (ö. 840/1437)

 

el-Kala’id fi tashihi’l-aka’id

 

el-Milel ve’n-Nihal

 

riyazetü’l-efham fi latifi’l-Kelam